Obowiązki wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością często wydają się oczywiste jedynie na pierwszy rzut oka. Tymczasem to właśnie one decydują o bezpieczeństwie prowadzenia biznesu, stabilności finansowej spółki oraz relacjach pomiędzy udziałowcami.
O tym, dlaczego wniesienie wkładów ma kluczowe znaczenie dla powstania i funkcjonowania spółki, jakie ryzyka wiążą się z ich brakiem, a także czym różnią się wkłady pieniężne od niepieniężnych, rozmawiamy z mec. Katarzyną Zalewską.
Pani mec. Katarzyna Zalewska jest autorką bloga Adwokat od spółki z o.o.
Redakcja: Dlaczego wniesienie wkładu jest kluczowym obowiązkiem wspólnika spółki z o.o.?
Katarzyna Zalewska [K.Z.]: Świetne pytanie, ponieważ dotyczy ono sedna istnienia spółki. Spółka z o.o. jest spółką kapitałową, zatem do jej powstania niezbędny jest kapitał zakładowy. W przypadku spółki z o.o. ten kapitał wynosi 5.000,00 zł. Ale na kapitał zakładowy składa się wkład każdego ze wspólników – może być on pieniężny bądź niepieniężny, o czym wspomnę jeszcze za chwilę.
W rezultacie bez wkłady wspólników nie powstanie spółka z o.o. Dlatego wspólnicy chcąc założyć spółkę z o.o. muszą wnieść wkłady na kapitał zakładowy.
Jakie skutki mogą wystąpić, jeśli wspólnicy nie pokryją wkładów wymaganych do rejestracji spółki?
[K.Z.]: W przestrzeni publicznej można spotkać się z poglądami, że wspólnicy nie muszą wnosić wkładów na pokrycie kapitału zakładowego. Jak wspomniałam wyżej, bez wkładów nie powstanie spółka z o.o.
Jednak może się zdarzyć tak, że wspólnicy zechcą „zaryzykować” takie postępowanie.
Taka praktyka ma „krótkie nogi”, ponieważ sąd weryfikuje podczas rejestracji kompletność dokumentów. Jeżeli brakuje oświadczenia o wniesieniu wkładu na pokrycie kapitału zakładowego, wówczas sąd rejestrowy wyznaczy termin 7 dni do uzupełnienia tego oświadczenia. Jeśli to nie pomoże, wówczas wszczyna się postępowanie przymuszające, które może skutkować nałożeniem grzywny.
Dodatkowym, negatywnym skutkiem braku pokrycia wkładów jest brak możliwości dokonania jakichkolwiek zmian w treści umowy. Dopóki nie zostanie to naprawione, żaden sąd rejestrowy nie zaakceptuje zmian.
Czym różnią się wkłady pieniężne od wkładów niepieniężnych?
[K.Z.]: Wkłady pieniężne są konkretnie wyrażone w pieniądzu. Mówimy o jasno określonej kwocie pieniężnej.
Natomiast wkłady niepieniężne są swego rodzaju wartościami, które można przeliczyć na pieniądze.
Najprościej będzie mi to wytłumaczyć na przykładzie nieruchomości. Jest to dobro majątkowe, które może być wniesione do spółki jako wkład niepieniężny, ponieważ przedstawia określoną wartość, którą można określić przy użyciu pieniądza. Przy czym wkłady niepieniężne, muszą być odpowiednio oszacowane, a rozumiem przez to dokładne określenie ich wartości, ponieważ zawyżenie wartości wkładu niepieniężnego będzie rodzić odpowiedzialność z tego tytułu.
Na czym polega obowiązek zwrotu bezprawnej wypłaty i w jakiej sytuacji powstaje?
[K.Z.]: Zacznijmy od tego, czym jest owa bezprawna wypłata.
Przepisy kodeksu spółek handlowych jak też umowa spółki określają sytuacje, w których może nastąpić wypłata na rzecz wspólnika. Ale przepisy pokazują także, że w pewnych wypadkach takie wypłaty są zabronione. I tak nie można dokonywać na rzecz wspólnika zwrotu wkładów, doprowadzać do uszczuplenia kapitału zakładowego, dokonywać ukrytych wypłat.
Natomiast umowa spółki może zostać naruszona przez prawną wypłatę np. dywidendy z kapitału rezerwowego, który był przeznaczony wyłącznie na pokrycie strat. Czyli bezprawna wypłata jest to dokonanie rozporządzenia majątkiem spółki na rzecz wspólnika bez podstawy prawnej. Jeśli wspólnik taką wypłatę otrzyma i nie można jej w żaden sposób uzasadnić, wówczas będzie ona bezprawna.
Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej daje przedsiębiorcy dużą swobodę, jednak wraz z rozwojem firmy może pojawić się potrzeba przejścia na bardziej rozbudowaną formę prawną. Jak do tego podejść? Przeczytaj artykuł: Przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę z o.o.
Kiedy wspólnicy są zobowiązani do pokrycia ubytku w majątku spółki?
[K.Z.]: W spółce z o.o. jako spółce kapitałowej, podstawę działania stanowi majątek spółki. To dzięki niemu spółka może działać.
Do ubytku w nim dochodzi w sytuacji, w której wspólnik otrzymał na swoją rzecz wypłatę z naruszeniem przepisów prawa bądź uregulowaniami umowy spółki. Jeżeli do tego doszło, wspólnik ponosi odpowiedzialność za zaistniałą sytuację i ma obowiązek uzyskaną w ten sposób kwotę zwrócić.
Dlatego wspólnik powinien zwracać uwagę na to, czy wypłaty otrzymywane ze spółki są uzasadnione i mają podstawy prawne.
Jakie rodzaje świadczeń na rzecz spółki mogą wynikać z umowy spółki?
[K.Z.]: W przypadku świadczeń wspólników na rzecz spółki określonych w umowie można wyróżnić podstawowy obowiązek wniesienia wkładu. Kolejnym z obowiązków określonych w umowie spółki może być obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Następnie można wskazać na wniesienie dopłat przez wspólników. W umowie spółki można także zobowiązać wspólników do ponoszenia innych obowiązków względem spółki, np. zapewnienie rynku zbytu na produkty czy usługi, które są przedmiotem działalności spółki.
Na czym polegają powtarzające się świadczenia niepieniężne wspólnika i dlaczego muszą być ujęte w umowie spółki?
[K.Z.]: Powtarzające się świadczenie niepieniężne wspólnika są związane z udziałem i stanowią wyraz dodatkowych obowiązków względem spółki.
Aby spółka mogła wyegzekwować świadczenie względem wspólnika musi być ono zawarte w umowie spółki. Bez tego nie będzie możliwe żądanie spełnienia tych świadczeń. W umowie trzeba określić rodzaj i zakres świadczeń, wynagrodzenie, powiązanie z udziałami.
Natomiast powtarzające się świadczenia niepieniężne można zdefiniować jako dostawę pewnych rzeczy, świadczenie pewnych usług w sposób powtarzalny. Muszą to być rzeczy bądź usługi potrzebne spółce i takie, które może świadczyć wspólnik. Przy czym aktualnie art. 176 k.s.h. jest pod uważną kontrolą organów podatkowych, które obserwują jego zastosowanie w ramach spółek z o.o.
Dlatego przed zastosowaniem tego rozwiązania lepiej uzyskać indywidualną interpretację podatkową.
Czy obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych przechodzi na nowego wspólnika w przypadku sprzedaży udziałów?
[K.Z.]: W przypadku sprzedaży udziałów trzeba pamiętać, że obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych jest związany z udziałem, a nie wspólnikiem. A to oznacza, że sprzedaż udziału prowadzi do przejścia tego obowiązku na nowego udziałowca.
Przy czym można w ramach zmian umowy spółki zmodyfikować tak powstałą sytuację (np. nowy wspólnik nie posiada osobistych kwalifikacji, które potrzebne są do sprostania obowiązkowi powtarzających się świadczeń niepieniężnych).
Jakie działania mogą zostać uznane za naruszenie obowiązków korporacyjnych wspólnika w kontekście lojalności i działania na szkodę spółki?
[K.Z.]: Za działania wspólnika, które mogą naruszać obowiązki korporacyjne i powodować szkodę spółki można uznać np. prowadzenie działalności konkurencyjnej względem spółki.
Załóżmy, że jeden ze wspólników spółki X postanowi wykorzystać wiedzę zdobytą podczas jej prowadzania do założenia własnej spółki i zarabiania dzięki temu. Chodzi o takie działanie wspólników, które zamiast przyczyniać się do rozwoju spółki, prowadzą do generowania strat.
Czy istnieje limit liczby obowiązków, które można nałożyć na wspólników w umowie spółki z o.o.?
[K.Z.]: Nie istnieje limit obowiązków, które można nałożyć na wspólników w umowie spółki. Przy czym, nakładając obowiązki trzeba mieć na uwadze to, aby wspólnicy mogli się z nich wywiązać. Nie ma najmniejszego sensu nakładanie zbyt dużej liczby obowiązków, które w praktyce będą niewykonalne.
Warto także mieć na uwadze to, aby rozkład obowiązków pomiędzy wspólnikami był równomierny. Trzeba unikać sytuacji, w której jeden ze wspólników będzie obciążony obowiązkami, a inny w ogóle nie będzie ich mieć, bądź będzie wyjątkowo uprzywilejowany. To może rodzić niezdrowie sytuacje w relacjach pomiędzy wspólnikami.
Dziękujemy za rozmowę!
***
Serdecznie dziękujemy pani mec. Katarzynie Zalewskiej za rozmowę!
Zapraszamy jeszcze raz do odwiedzin bloga Adwokat od spółki z o.o., szczególnie do zapoznania się z artykułem Obowiązki wspólników spółki z o.o.
Zdjęcie: Luke Miller
📌
Zapraszamy również do lektury innych wywiadów:
➡ Czy ojciec w świetle prawa jest traktowany gorzej niż matka? – odpowiada r.pr. Michał Polak